Eind 2025 vraagt Theo Peeters, mijn collega in de insectenwerkgroep Tilburg, of ik steeneiken (Quercus ilex) weet te staan in Breda. Hij is op zoek naar de steeneikgalwesp die sinds enige tijd in Nederland is gesignaleerd. Toevallig staan sinds 2024 twee vondsten van steeneiken op de lijst van stadsplanten Breda. Jacques Rovers, de coördinator FLORON van Breda, meldt dat er nog veel meer steeneiken te vinden moeten zijn in Breda. Hij vindt veel zaailingen in zijn tuin van de steeneik van zijn buurman. Dat is hoopvol, maar nog niet erg concreet. Kort daarna ga ik met een aantal mensen op Eindejaarsplantenjacht en we lopen langs de voet van de geluidswal bij Bavel. We passeren een hulst en ik kijk of de hulst bloeit. 'Is dat wel een hulst', zegt iemand. U raadt het al: een steeneik. Even verder staan er nog drie; alle 3,5 m hoog. Waarschijnlijk meegekomen als zaad bij de aanleg van de wal ruim 30 jaar geleden.
Enkele dagen later besluiten mijn vrouw en ik een wandeling vanuit Bavel naar Breda te maken op een route binnendoor, langs huizen met voortuinen. Het zoekbeeld van steeneik staat inmiddels scherp op mijn netvlies. Tot onze verbazing treffen we onderweg op zes verschillende plekken een twintigtal steeneiken
aan: als leiboom, haag, vrijstaand. Op internet blijkt er een groot aanbod te zijn van steeneiken. Als fraaie afsluiting vinden we aan het eind van onze tocht, dicht bij het centrum, twee oude knarren, van ongeveer 100 jaar denken wij.
Enkele dagen daarna passeer ik vlakbij huis een klein plantsoen, waar ik zeker al 1000 keer ben langs gekomen en zie een hulstachtig struikje van 50cm hoog, en ja hoor: steeneik! Dan herinner ik me een tekst over ‘haaginwijkelingen’ uit 2022. Daarin schrijf ik, dat ik twee bomen in een haag niet kan thuisbrengen. De betreffende haag staat nog steeds schuin aan de overzijde van mijn huis. Ik vind daar op vier plaatsen steeneiken! Kortom, in Bavel struikel je over de steeneik. Nu nog de steeneikgalmug…
De steeneik wordt niet heel hoog en de stam niet heel dik. Vaak houdt de boom een struikachtig postuur. De boom levert zeer hard, zwaar hout, in kleine afmetingen, dat azijnhout genoemd wordt. Dit werd vroeger gebruikt voor de spaken van wielen en raderen van windmolens.
De geslachtsnaam 'quercus' komt uit het Latijn en stamt van een zeer oud Indo-Europees woord dat 'boom' betekent. De soortaanduiding 'ilex' verwijst natuurlijk naar de huidige wetenschappelijke naam voor hulst. 'Ilex' was echter ooit de Latijnse naam voor steeneik. Het woord 'ílex' zelf komt waarschijnlijk uit het Keltisch en betekent puntig.
Aad van Diemen – natuur- en stadsplantengids IVN Mark&Donge
Markandalletjes
- Ondanks de broodnodige stortbuien volop vogelgeluiden. Nu ook Tuinfluiter naast Zwartkop. Kleine Karekieten en Koekoeken zijn gezamenlijk te horen, maar verschillen over een gezamenlijk nest!
- Groene Kikkers laten zich nu kwakend horen, zodat de vrouwtjes ze in het hoge gras kunnen vinden. Bruine Kikkers hebben vroeg in het kale voorjaar dat gekwaak niet nodig, Ze zijn te zien, vrouwtjes moeten op hun uiterlijk vallen. Moet er niet aan denken..
- Van de ‘ooievaarsfietstocht’ genoten zo’n 35 deelnemers fietsend in Breda van zuid naar noord. Vanaf Wolfslaar langs zes bezette nesten, ook het SBB nest in Markdal was warm van het broeden. De eerste ‘snavelspotters’ staan daar te wachten. Ook nesten al met jongen, maar laten hun snaveltjes nog niet zien, Fietsend werd ‘en passant’ het vele groen in Haagse Beemden ontdekt met het Moerenpad als topper! En kinderboerderij Parkhoeve als gastvrij slot.
- Joke Oomen geniet van haar zichtlijn van keuken naar het nest aan de Gilzerwouwerbeek. Met drie kleine uivertjes al. Martin Bos meldt vanuit Hondsdonck met het op één na oudste nest, twee ‘kuikens’. Het mooie voorjaar belooft heel wat.
- BioBlitz inventarisatie Waterschap Brabantse Delta. Bij kasteel Bouvigne. Vrijdag 8 mei. Vanaf 10u. Lunch verzorgd. Tot 16u. Vervolg op de najaars 450 soorten! Graag aanmelden via
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Zie website KNNV. - Zintuigenwandeling Seterse bergen in SBB boswachterij Dorst. Zondag 10 mei. 13.30-15.30. Thema ‘voel en ervaar’ met gesloten ogen. Wat horen we? Wat ruiken we? Wat betasten onze handen? Wat zeggen onze voeten van de bodem? Aanmelden via IVN Mark&Donge.
- Waterschap organiseert toelichtende fietstocht (8 km) inrichting Markdal-noord. Zaterdag 20 juni. 10u-12u. Aanmelden website Brabantse Delta.
- Happy: op de IVN natuurgidsencursus leerde ik destijds de Pinksterbloem kennen als symbool van gezonde onbemeste, maar helaas verdwijnende weilanden. Tevens de gastheer voor dat mooie Oranjetipje. Bij een slootkantje in ons dorp zag ik er toen toevallig eentje en vertelde dat enthousiast aan een passerende oude man. Die reageerde: “Och, daar stonden de weilanden vroeger helemaal vol van”. Wat een dreun, en ik dacht “weer iets dat ik nooit zal zien”. Maar nu in het Markdal lig ik te fotograferen tussen wolken Pinksterbloemen die het weiland lila kleuren! Niets is dus onmogelijk, al duurt het dertig jaar!
Markdal met lila Pinksterbloem weilanden!
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
De vragen barsten los. “Hoe meten we eigenlijk de stroomsnelheid, meester?” Ik vraag ze hoe hard papa of mama wel eens rijdt. “Op de snelweg heel hard, meester.” En hoe zeg je dat dan? “Wel 120 Kilometer per uur!”. Aha! Dus een stukje weg wordt afgelegd en dat meet je in kilometer of meter. En hoe lang je daar over doet meet je dus in tijd; uur of minuten of seconden. Zullen we eens een stuk van 10 meter afmeten en dan de seconden tellen hoe lang een stokje daarover doet? Ik ben nog niet uitgesproken of de stokje en blaadjes vliegen al in de Bavelse Leij. Misschien moeten we eerst twee meetpunten afspreken, jongens. Oh ja, er worden weer wat stokjes verzameld en 1 meisje gaat staan. Haar vriendin neemt grote stappen en telt 10 passen af. Ze roept vervolgens naar haar vriendin dat het stokje in het water mag en daar gaat ie. De anderen lopen hardop tellend met het stokje mee en beginnen spontaan het stokje aan te moedigen. We zijn de tel kwijt dus een volgend stokje wordt erin gegooid. Na 27 tellen zijn de tien grote stappen afgelegd. Voor het gemak noemen we de tellen seconden en de stappen meters. De hersentjes kraken en ik pak er gauw een rekenmachientje bij; 0,37 meter per seconde. Op een anders stukje wordt ook een meting gedaan. Weer 10 grote stappen maar nu in 23 tellen. Dat is sneller! Ja, hier zijn ook minder plantjes, meester! Is het water misschien iets troebeler dan? En we kijken in kraakhelder water naar de bodem dus dat zal het niet zijn. Het is hier wel iets dieper, blijkt uit de ‘officiële’ metingen. Misschien dat zaadjes hier dan toch wat langer nodig hebben om voldoende licht te voelen. En misschien heeft de bocht in het eerste stukje ook zijn invloed gehad, hè? Ook het tweede groepje komt inmiddels weer terug en vertelt enthousiast over de kruiden die ze hebben geproefd en geroken en natuurlijk over het composttoilet, dat ook is geprobeerd. Als ze zijn uitgepraat pakken ze ook gauw hun spullen weer en gaan meten. De anderen helpen hen en sommigen zijn het slootje springen naar Olympisch niveau aan het brengen.
Als ook het derde groepje zijn rondleiding op de Warmoezerij heeft gehad, verzamelen we alle spulletjes weer en lopen we verder naar een mooie poel. “Hier gaan we de waterkwaliteit meten, jongens en meiden. Ik zet snel wat teilen en schepnetjes klaar, leg er zoekkaarten bij en de groep is al aan de slag. De juffen zien het bankje in de zon en kijk trots toe op hun klas. Ik geniet van het zonnetje en de enthousiaste kreten als de eerste kleine rivierkreeftjes worden gevonden. Meester, ik heb een waterpissebed ... !
Boomstam Henk, NatuurWijzer, IVN-gids Mark & Donge
Markandalletjes
- Prachtig voorjaarsweer. Speciaal voor Koningsdag en meivakantie. En het wordt nog zonniger! Zwaluwen zijn er nu ook. Het broeden vervangt het luidste gezang. Dat Jos Brouwers vanuit Boeimeer aan Vroege Vogels meldde.
- Tien nieuwkomers! Verbaasde Iris van der Vlerk zag (niet als enige) zo maar Brandrode Runderen in het Markdal. Fietsers stopten om ze te bewonderen. Ze zijn van de nieuwe pachter van SBB. Gebr. Brouwers zijn na tientallen jaren gestopt met de Blonde d’Aquitaines. Brandrode komen alleen in Nederland voor en stonden op punt van uitsterven, totdat Natuurmonumenten met een herstelprogramma het ras redde. Is oersterk, rustig en oer-“Hollands”. Een aanwinst voor het veranderende Markdal!
- Vroeg opstaan! Derde Mar(k)athonwandeling. Voor ieder prijsje! Vallei van het Merkske. Zondagmorgen 3 mei. 5u30-9u. Hoor de vogels ontwaken. Na ca 9 km terug voor de koffie. Klapekster. Kolonie 41.Wortel (B). Natuurpunt Vallei van het Merkske.
- BioBlitz inventarisatie Waterschap Brabantse Delta. Bij kasteel Bouvigne. Vrijdag 8 mei. Vanaf 10u. Lunch verzorgd. Tot 16u. Vervolg op de najaars 450 soorten! Graag aanmelden via
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Zie website KNNV. - Feestelijke Zomer opening Natuurtuin Oranjepolder. Zondag 3 mei. 13-16u. Domeinweg 9. Oosterhout. Een waar festijn, met vooral ook veel plezier voor kinderen. Met info IVN werkgroepen en waterdiertjes. Zie website IVN Mark&Donge.
- Nog een feestje: Iris van der Vlerk kreeg voor haar vele natuur-, quilt-, cultuur-, jeugd-, Kwartaalblad Natuursignalen- en vooral sociale activiteiten een lintje namens Koning Willem Alexander uit handen van locoburgemeester Carla Kranenborg. In een knus en overvol Moeke met Prosecco! Totale verrassing!
Het heeft de Koning behaagd... - Ook Ulvenhoutse John Vester als kartrekker van DepooU kreeg koninklijke onderscheiding!
- En voor natuureducatie vereniging IVN Mark&Donge nog een extra feestelijke mijlpaal. Een ‘Teteringse’ meldde zich aan als het 600e gezinslid! De gestage groei zet zich door met steeds meer mensen die de natuur steunen! Ook blijkt IVN Mark & Donge de grootste IVN afdeling in Brabant te zijn! Reden om door te gaan met alle activiteiten! Zoals de nieuwe Natuurgidsencursus die in 2027 start. En waarvoor de aanmelding nu open staat. Zie website IVN Mark&Donge.
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
Een pareltje van Breda is Landgoed Wolfslaar, naast de kinderboerderij en achter het ruitersportcentrum aan de Overakkerstraat. Hier verzamel ik met een klas en leg uit dat als we ons netjes gedragen, dat we dan stiekem over het terras van de manege, het landgoed op mogen. Natuurlijk heb ik eerder al toestemming gevraagd maar stiekem iets doen is natuurlijk leuker. Deze groep begrijpt de boodschap en loopt netjes achter me aan. We lopen naar een open veldje, vlak bij het landhuis. Hier wordt de klas in 3 kleine groepjes verdeeld. Het eerste groepje mag op bezoek gaan op de Warmoezerij. Een historische moestuin van het landgoed. De beheerder zal de groep een rondleiding geven over de tuin en uitleggen dat ze volledig natuurlijk en ecologisch werken. Het enige dat in de tuin opkomt zijn soms nieuwe zaden. Zelfs het toilet is het eigen composttoilet en dat blijkt een interessant object voor de kinderen. De compost stinkt helemaal niet meer!
Terwijl het eerste groepje met de leerkracht de rondleiding volgt ben ik met de andere twee groepjes nog op het veldje. We zien een watertje kronkelen en ik vertel dat dat de Bavelse Leij is. Een van de vele stroompjes die de Mark voedt. Hier zie je een onderdeel van de waterkringloop in volle actie. De mark op zijn beurt stroomt weer naar zee, waar water zal verdampen en als wolken weer terugdrijven. Boven ons zal het dan een keer weer regenen en zo komt dat water dan weer in de grond of in de Bavelse Leij en begint zijn weg opnieuw. Ik wil graag wat metingen gaan doen en moet de spulletjes daarvoor klaarzetten. De kinderen vinden dat geen probleem en rennen al naar het stroompje toe. De eerste durfal heeft al een plekje gevonden waar ze erover springt. Al gauw volgt de rest en het veldje wordt spelenderwijs onderzocht en ontdekt. Blijf maar bij de ganzen vandaan! Roep ik ze na. Die kunnen wel eens waaks en beschermend naar ‘hun gebiedje’ of jonkies zijn. Ik heb de spulletjes klaargezet en de nieuwsgierige oogjes komen al inspecteren wat er allemaal ligt: Oude Cd’s, Sisaltouw, stiften en een meetlint. Wat gaan we daarmee doen? Ik roep de groep bij elkaar en leg snel uit hoe je een Secchi-schijf maakt (uitleg column Meten = Weten deel 1 van 14 maart 2014) Daar meet je de helderheid van het water mee. Want misschien heeft dat wel zijn invloed op plantjes die in het water groeien of niet. En dat heeft misschien weer invloed op de stroomsnelheid. Want hoe snel stroomt het water hier eigenlijk? En heeft de diepte daar dan ook invloed op? Of een bocht? Enthousiast gaan de kinderen in tweetallen, drietallen en viertallen aan de slag. De schijven zijn snel gemaakt en het onderzoeken kan beginnen. Het eerste groepje komt alweer terug, dus het tweede groepje verzamelt zich en loopt met de leerkracht mee naar Warmoezerij. De andere kinderen leggen snel uit hoe ze de Secchi-schijf hebben gemaakt. Het eerste groepje verdeelt zich ook en de vragen barsten los. Hoe meten we eigenlijk de stroomsnelheid, meester? (wordt vervolgd)
Boomstam Henk, NatuurWijzer, IVN-gids Mark & Donge
Markandalletjes
- Afwisselend voorjaarsweer, maar vogels laten zich onverstoord horen! Zo beleefde Jos Brouwers bij Bieberg en oude Kerkhof de eerste Koekoek, Cetti’s zanger, Kleine Karekiet en Grote Gele Kwikstaart. Die laatste broedt vaak bij stuwen, dus wie weet! Ook de oeverzwaluwen vangen hun vliegjes nu boven de weilanden.
Groter, geler en waterminnender dan andere Kwikstaart. Foto Ria Lambregts - Lente welkom met kruidenthee. Zaterdagmorgen 9u30-12u. Met gidsen Rie en Marga van Thee Natuurlijk. Start Vallei van het Merkske (De Klapekster). Kolonie 41. Wortel (B). Graag aanmelden. Natuurpunt Markvallei.
- Klundertse Vleermuizen avondwandeling. Vrijdag 24 april. 20u45-22u15. Aanmelden. IVN Dintel&Marklanden.
- Dorpsplantenwandeling Vroege bloeiers. Terheijden. Zaterdag 25 april. 13u30-15u30. Vroegeling (doet zijn naam eer aan), dovenetel, de smeerwortel, enz. brengen weer kleur. Niet alleen in natuurgebieden, maar ook rond afvoerputjes, lantaarnpalen, tussen stoeptegels zijn leuke plantjes te zien. In bebouwing is het nu eenmaal warmer. Laat u verrassen. Aanmelden via website IVN Mark&Donge. Dan volgt de startlocatie.
- Natuurwandeling Boswachterij Dorst. Zondag 26 april. 13u30-15u30.
Thema humoristische rode oortjes door de voortplanting van de flora. Flemende bloemen, flirtende vogels, spermahoudbaarheid, onverwachts penis kiekeboe, of laat de wind het maar waaien. Aanmelden voor startlocatie. Website IVN Mark&Donge. - Volop natuurbelangstelling, daardoor helaas excursies De Maatjes (Westbrabantse Vogelwerkgroep) en Ooievaarsfietstocht (IVN Mark&Donge) volgeboekt
- Nieuws van Wortels in Breda. Aanvraag - van 60 blz! - zorgde voor definitieve Omgevingsvergunning! Ook als “impuls voor recreatie”. Citaten: “Kleinschalige natuur inclusieve zelfoogst tuinderij goed voor hoge belevingswaarde van het landschap. Aantrekkelijk door grote diversiteit aan gewassen, natuurlijke inrichting, op het land werkende mensen”. En verder: “Géén landbouw monocultuur, géén kunstmest, géén gif, wél variatie, gefaseerde oogst, kruidenrijke randen”. Westbrabantse Vogelwerkgroep noteert veel meer vogels, groenlingen dan in de rest van het Markdal. Ook meer vlinders, zoals zeldzame koninginnepages op pastinaak, venkel, dille, enz. Géén wachtlijst, er is nog plaats voor paar nieuwe oogstdeelnemers!
- Na zeven jaar doorstampen is er een toonbeeld van biodiversiteit en natuurbeleving ontstaan. Dankzij veel mensenwerk met soms slapeloze nachten!
Joop van Riet – Natuurgids IVN Mark&Donge
Lentekriebels kunnen op scholen tot heftige discussies leiden, maar bij de meeste mensen brengen ze vreugde teweeg. Woensdag 25 februari beleefden we dit jaar onze eerste lentedag met temperaturen boven de 15 graden. Als door een wonder vlogen er ineens talloze helgele vlinders rond. De citroenvlinder is een van de weinige die als volwassene de winter doorkomt. Hij heeft zich schuilgehouden in de hulst of in braamstruiken en maakt zijn eerste ronde nu het zonnetje schijnt. De atalanta is nog op de terugreis uit het zuiden en veel andere vlinders zullen binnenkort tevoorschijn komen uit de pop.
Hier en daar ontstaan al gele tapijten van het speenkruid dat gaat bloeien. Straks zal ook de bosanemoon zich in al zijn glorie laten zien en kleuren de bosgronden hier en daar wit. Evenals de bosbes profiteert hij van het feit dat de bomen nog geen blad hebben en hij zich kan koesteren in de zon. De knoppen van de bomen zijn al wel aan het zwellen. Wanneer ze zich ontvouwen, komen uit één enkele knop talloze tere blaadjes tevoorschijn.
In deze periode van het jaar trekken vogels hun mooiste veren aan. Vooral de mannetjes doen heel erg hun best. De wangen en dijen van de aalscholver krijgen witte veren, in de nek verschijnen zilverwitte manen en de keel wordt geel. De kokmeeuw verruilt zijn koptelefoontje voor een chocoladebruine kap. Futen verrassen een mogelijke partner met een vers visje en voeren in hun balts een dans op die doet denken aan een balletvoorstelling.
De winterkoning heeft nog nooit van een bouwstop gehoord. Hij werkt vol ijver aan diverse nestjes waaruit het vrouwtje er straks een kiezen mag. Eksters vliegen rond met takken en merels verzamelen takjes voor de bouw van hun nest. Een kauwtje is uit op wat meer comfort en bezorgt een schaap wat kale plekken. De wolproducent kijkt dat alles gelaten aan. De meerkoet heeft zich aangepast aan veranderende tijden en brengt steeds vaker zijn jongen tussen plastic groot. Waar de meeste vogels met bouwmaterialen slepen, moet de specht juist wat kwijt. Hij hakt een gat in een stam, kruipt daar vervolgens in en komt dan regelmatig met zijn kop naar buiten om stukjes hout weg te spuwen. Volgend jaar kan hetzelfde nest misschien weer gebruikt worden door de boomklever, die het dan wel weer een beetje moet dichtmetselen, omdat deze vogel een stuk kleiner is.
Ieder jaar opnieuw beleven we in de lente een explosie van groei en bloei. Waarom zouden we nog vliegen, wanneer er in onze eigen omgeving van zoveel moois te genieten valt? Al wandelend neem je het beste waar en kun je zien wat er vliegt. Gelukkig organiseert IVN Mark en Donge iedere week een activiteit waarbij je de natuur kunt beleven. Iedereen mag mee en er zijn geen kosten aan verbonden. Meer informatie is te vinden op de website: IVN Mark en Donge/activiteiten.
Lieneke Steijn – natuurgids IVN Mark&Donge
Markandalletjes
- Volop bloeiende bomen, meidoorn, sleedoorn, appel en kersenbloesem. Water leeft, kikkerdril al verdampt, dikkopjes groeien. Zwartkop zingt zijn mooiste lied.
- Markhoeve? Nieuw bericht provincie. Nog geen besluit in maart… Meer kapitaalverlies, toch blijven duimen, is een lang gebed, nog niet ten einde ….
- Groenfestival Wolfslaar afgelopen zondag. Gelijk met Marathon Rotterdam nieuw record. Mudje vol met record aantal bezoekers. Veel jonkies! Feestje voor Breda Stad in een Park, Eerste in Nederland en de EU! Gefeliciteerd!
Jeugd heeft de toekomst, met Breda Stad in Park vz Joost Barendrecht - Vervolg: Oeverzwaluwen hebben tweede geschikte nestwand gevonden, meer richting Bieberg. Goed te zien met de verrekijker vanaf het laarzenpad. Laarzenpad vertelt ook eigen verhaal. Als de reactie van de Vereniging Markdal op het door SBB plots opheffen van de wandelroute vanaf de Bieberglaan naar het Sulkerpad. Nu deels een struinroute, waarvan de aansluiting op de Bieberglaan is afgehakt.
- Voorjaar in Moerdijk. Natuurwandeling de Appelzak. Zaterdag 18 april. 13u30-15u. Met Jeanne en Ton. Groene Buffer aan Hollands Diep voor dorp Moerdijk. Prachtig bos, fraaie fauna, sfeervol strandje. Laat oprukkende industrie het niet opslokken! Aanmelden via website IVN Dintel en Marklanden.
- Zondagmorgen wandeling Wilhelminapark. 19 april. O.l.v. vogelgids Willem Veenhuizen. 7-10u. Start bij de ‘tank’ Wilhelminapark-Breda. Graag met aanmelden. Website WestBrabantse Vogelwerkgroep.
- Snuitige Speurtocht. Wortel (B). Kolonie 41. Zondag 19 april. Tussen 13en16u.
“Hey stoere Snuiter! Ben jij ook benieuwd naar welke rare snuiters er wonen in Wortel-Kolonie? Doe dan je speelkleren en stevige schoenen al maar aan, want vandaag ga je op speurtocht met heel je gezin! Tot Snuits! Enne … pssst, vergeet niet je ouders eraan te herinneren dat ze moeten inschrijven hé!. Vertrekken vanuit Bezoekerscentrum Vallei van het Merkske-De Klapekster. Natuurpunt Markvallei. - Poëziewandeling Goudbergven. Zondag 19 april 13.30-15.30. Voorjaarsrillingen en -trillingen. Herman Gorter: De lente komt van ver, ik hoor hem komen - en de boomen hooren, de hooge trilboomen, - en de hooge luchten, de hemelluchten, - de tintellichtluchten, de blauwenwitluchten - trilluchten.
Poëtische beleving met hoefijzervormige stuifzandrug, paraboolduin, ringvormig ven, hoogveeneiland, trilveen. SBB voorkwam afgraven, het ven volstorten, tot “netjes geëgaliseerde landbouwgrond”. Kuifeend, dodaars en meer watervogels. Aanmelden via website IVN Mark&Donge. - Zwarte Stern project Krimpenerwaard. Lezing. Maandagavond 20 april. 20-22u. Max Ossevoort. Bescherming broedgebied. Kunstmatige vlotjes ipv Krabbescheer. Vallen en opstaan door Amerikaanse Rivierkreeft. Excursie volgt. De Kievitslaar", Rijsbergseweg 354, Breda. Graag aanmelden. WestBrabantse Vogelwerkgroep.
- Agenda lijkt wel drukker dan ooit. Is ook zoveel te beleven met ontploffende natuur! Zelfs de Chinezen komen, met Mandarijneenden!
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
Volgend jaar begint Sovon Vogelonderzoek met een nieuw atlasproject. Velen van ons zullen de dikke en zware vogelatlas uit 2018 in de kast hebben staan. Een deel van ons heeft, door vogeltellingen uit te voeren, ook meegewerkt aan de totstandkoming van het boek. Omdat de vogelwereld, net als de rest van onze omgeving, voortdurend veranderd, komt er nu een nieuwe inspanning om in kaart te brengen waar welke vogels broeden, overwinteren of doortrekken, en met hoeveel ze dat doen. Ikzelf heb twee keer systematisch meegewerkt aan een atlasproject en ben van plan dat ook nu weer te gaan doen.
Dat systematische vond ik een van de interessantste dingen van het hele project. Er wordt verwacht dat je niet zomaar je vogelrondje loopt en je waarnemingen doorgeeft, maar dat je in een bepaald atlasblok (een ‘uurhok’) van vijf bij vijf kilometer een zo betrouwbaar mogelijk beeld van het voorkomen van de vogels geeft. De bedoeling is dat je dan niet lang blijft hangen bij dat ene bosje of watertje waar je altijd veel vogels ziet, maar dat je ook de saaiere delen bezoekt. Binnen dat atlasblok word je bovendien geacht om een vast grid van acht kilometerhokken nader te onderzoeken met vaste tellingen van een bepaalde tijdsduur. Het gaat nu wat te ver om de precieze details van de tellingen te bespreken, maar je kunt je voorstellen dat dat wel een soort keurslijf is. En daar moet je tegen kunnen, of er zelfs van gaan houden. En zonder daarmee een bepaalde diagnose van mijn geestesgesteldheid te willen uitlokken, kan ik zeggen dat ik tot die laatste categorie behoor. Ik hou wel van die strakke methodiek. Dat komt deels door mijn fascinatie voor monitoring en statistische analyse (beroepsdeformatie), maar er zit ook een avontuurlijker kantje aan.
Die vaste plekken waar je ‘moet’ gaan tellen zijn namelijk soms plekken waar je anders niet naartoe zou gaan: ze zijn voor jou onbekend terrein. Misschien komt dat omdat je dacht dat ze niet interessant zijn en je er geen bijzondere vogels verwacht, of misschien was je er uit gewoonte nog nooit geweest. Uit ervaring kan ik zeggen dat het inderdaad voorkomt dat je midden in een uurhok staat, omringd door overbemest grasland, waar je dan vijf minuten moet tellen en daarna nog 55 minuten heen en weer fietst over de enige weg die door dat hok loopt en dat je bijna niets waarneemt. Misschien twee zwarte kraaien die iets te eten hebben gevonden en dat luidruchtig becommentariëren, of zes kokmeeuwen die zich er even mee komen bemoeien. Maar het kan ook zo zijn dat er bij die ene wat verwaarloosde schuur die langs de weg staat, een grauwe vliegenvanger zit te zingen. Of dat je op een industrieterrein, op het erf van een bedrijfsgebouw, twee zwarte roodstaarten ziet en hoort zingen en er ook nog drie paren scholeksters op de daken zitten, terwijl een slechtvalk tussen de schoorstenen zeilt. Of dat je in je vermoeden wordt bevestigd dat het daar inderdaad maar een dooie boel is; dat kan ook.
Vogelen op onbekend terrein levert soms helemaal niets op en als het weer dan ook niet goed is en je bent om half vijf opgestaan op een van je schaarse vrije dagen, dan kun je jezelf wel eens afvragen waarom je dit in vredesnaam doet. Maar er zijn altijd pareltjes, meestal als je ze niet verwacht. Die verrassingen, die onverwachte ontmoetingen, die stimuleren mij enorm om weer mee te gaan doen.
Leo Nagelkerke, West-Brabantse Vogelwerkgroep
Markandalletjes
- De Paashazen hebben hun ei weer gelegd. Het weer is op zijn ‘paasbest’. Dus eerste Kievitsei was al weken eerder!
- De eerste Oeverzwaluwen zijn terug in het Markdal! Helemaal uit de Afrikaanse Sahel regio. Dit is hun ‘zomerverblijf’. Daarvoor graven ze diepe nestgangen in steile meanderwanden. De ontwerpers hadden in 2010 stille hoop dat de nieuw gegraven Ulvenhoutse meander misschien ooit Oeverzwaluwen zou aantrekken. Dat gebeurde het eerste jaar al, met zo’n 200 nestgaten in die grote hoge wand. Dat was een belevenis om met een excursie ongestoord al dat heen en weer vliegende getjilp om je heen te beleven. Ondanks latere afrasteringen is dat aantal nooit meer gehaald.
- Inmiddels hebben de Oeverzwaluwen een tweede geschikte nestwand gevonden, wat meer richting Bieberg. Die is met de verrekijker goed te zien vanaf het laarzenpad. Dat Laarzenpad vertelt ook zijn eigen verhaal. Het was een reactie van de Vereniging Markdal op het plots opheffen door SBB van de wandelroute vanaf de Bieberglaan door het Markdal naar het Sulkerpad. Dat is nu een struinroute, alleen de aansluiting op de Bieberglaan is er afgehakt.
- Natuurwandeling Haagse Beemden. Zaterdag 11 april. 10-12u. Thema van bos naar beemden en boezem. Met de vierde Bergboezem om hoog water op te vangen en Bredase voeten droog te houden. Door afgraven van de bemeste toplaag krijgt natuur hier weer de kans met bloem- en kruidenrijke graslanden. Aanmelden via IVN Mark&Donge.
- Vogelwandeling Zonzeelse polder. Zondagmorgen 12 april. 9-11u. Thema: op zoek naar de blauwborst en andere voorjaarszangers. Volop geschiedenis van turfwinning, petgaten, Elisabethsvloed en nu Natte Natuurparel. Aanmelden vai IVN Mark&Donge.
*Wandeling langs natuurherstelproject “De Laars” van het Merkske. Zondagmorgen 12 april. 9u-12u. Stijn Leestmans gidst over het effect van de vernatting. Start “P” van SBB. Hoogstratensebaan 83, Castelré. - ALV nmv Markkant. Maandag 13 april. Aansluitend 20u15. Presentatie natuurwaarden van ’t Hout, eerste bewoning Steenakker en visie op Groene Gordel. Locatie: Het Gele Huis. Haagse Markt 6. Aanmelden:
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . - Pinksterbloemen bloeien als gastheer voor fladderende Oranjetip. Echt lentegenot om de nog tere vlinder bij zijn ‘waard’ te zien!
Oranjetipje bij gastheer Pinksterbloem. Foto Ellen Rijken
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
