Zo kan je een nieuw stuk natuurlijke beek in Galder wel noemen! Zo’n 500 meter natuurlijk ingericht aan de Galderse Beek, ook wel Hazeldonkse Beek genoemd. Want ere wie ere toekomt, hij ontspringt daar in Hazeldonk in een drassig weiland. En verandering van naam bij water komt vaker voor, zo als bij Perzische of Arabische Golf. Of nog recenter Golf van Mexico als Golf van Amerika. Maar hier gaat alles vredig. De Galderse beek is een van de vele zijbeken die de Mark met water voeden. Na Hazeldonk stroomt de beek heel natuurlijk door een mysterieus bos en kruist dan de Galderseweg. En daar begint het ‘cadeau’. Bij Batoniahoeve en het Houten Huys.
Esther van Beek vertelt er enthousiast over. De rechtgetrokken beek over haar land is nu een vrijstromende en meanderende waterstroom geworden. Een soort mini waterloopkundig model voor het Markdal. Met oeverwallen, zandbanken en de belangrijke ‘kwel’, Omdat er nu meer ruimte kwam zijn ook de eerder geplaatste vistrapstuwtjes vervangen. Overal zijn nu natuurlijke versmallende vispassages aangelegd. Allemaal goed verankerd in de grond, want water is sterk en laat soms onverwachts het hout op- en wegdrijven. Overal zijn diepere en ondiepere plekken voor alle vissen met eigen smaak voor biotoop. Al zal je hier geen karpers zien, die zijn te plomp en houden niet van stromend water. Maar gestroomlijnde riviergrondels, stekelbaarsjes, snoek en misschien ooit de zeldzame beekprik zullen hier hun walhalla vinden. Zo maar zo’n 500 meter aan meanders erbij! Want zelfs met Markdal-noord en een moerasbos is het Markdal nog niet af. Waterschapsbestuurder Karin van den Berg (lid DB, Water Natuurlijk) was dan ook in haar nopjes met de plannen van Esther en maakte het motto ‘voor een goed plan is altijd geld’ ook waar door te helpen met de subsidie, o.a. via de provincie. Dit soort privé initiatieven kunnen er niet genoeg zijn en moet je steunen.
Voor het ontwerp tekende ook Patty Kluytmans. Zo kon ze ook haar opleiding en kennis van voedselbossen in de praktijk kon brengen, want Esther droomde al een tijdje over een voedselbos en daar wist Patty alles van. Nu groeit er op bijna een hectare en begrensd door de meanders een gevarieerd bos waar je straks alles kan eten en dat boodschappen doen in de supermarkt uitspaart. Er is ook een moeras aangelegd voor eetbare water- en oeverplanten. Haar ideaal is om mensen de binding met eigen grond weer te laten beleven. En ondertussen struikelen we over de reeënsporen en laat Esther zich graag verrassen door de onverwachte en niet bedachte ontwikkelingen van de natuur op haar grond. Er is veel werk te doen en gelukkig veel hulp van vriendinnen, vrienden en haar moeder. Die kreeg voor haar verjaardag de ooievaarspaal, die nu nog nieuw en leeg is. Maar wie weet, zo’n plek naast een voedselbos is niet te versmaden. Wie weet, mogelijk een ‘Zwarte Ooievaar’? Dat zijn echte ‘bos’ooievaars en worden vanuit Vlaanderen al vaker gezien.
Dit natuurlijke ‘cadeau’ aan de Galderse Beek is voor het waterschap een welkome bijdrage aan de waterkwaliteit voor de Kader Richtlijn Water (KRW), die eind 2027 zijn doelen gehaald moet hebben. Tussen het nieuwe Batonia Beekenbos en de Mark resteert nog een paar honderd meter rechtgetrokken beek langs Daesdonck om in te richten. Volgens de plannen gaat dat over een paar jaar natuur worden. Te laat voor de KRW maar altijd goed voor de natuur in het Markdal. Waar nog altijd veel te doen is met inrichting, beheer en vrije natuurbeleving. Hopelijk met dit prachtige particuliere initiatief als dankbaar voorbeeld!
Markandalletjes
- In Markdal: snaveltjes van de eerste twee jonge ooievaartjes op foto te zien op nest bij A58, meldt Breda Vandaag. Boven de boswachters gaat het broeden onverstoorbaar in de koude regen verder. Nog even geduld!
- Landschapswandeling Steengroeve - Alphense Bergen – Chaamse Bossen. Zondag 24 mei. 10u-16u30. Van leem naar zand. Ca 20 km. Na ontginning terug naar heide, vennen en moerassen met SBB beheer. Aanmelden via IVN Mark&Donge.
- Basiskwaliteit Natuur is de aanpak om overal natuur dichtbij de mensen te brengen. Veel groene speelplekken, parken en groene hagen en veldjes. Dus meer ‘groen dichtbij’ dan alleen de zwaarbeschermde natuurgebieden, die vaak onbereikbaar achter hekken komen te staan. Om die kennis voor opzet en beheer te delen met ‘groene vrijwilligers’ organiseert de BMF een webinar van een uur op donderdag 2 juli. 19u30-20u30. Gratis deelname, maar wel aanmelden via www.brabantsemilieufederatie.nl.
- De Brandrode Runderen voelen zich al thuis tussen de fietsers en wandelaars. Zijn ideale natuurbeheerders, grazen van alles, zijn winterhard, en kunnen zelfstandig kalveren (de vrouwtjes). Bovendien rustig met mensen, dus goed voor de natuurbeleving. Ze zullen op hun manier het landschap veranderen.
- Jan Vermeulen (Mark&Leij) meldt weer veel vogels uit het Chaamse. Zoals Kemphanen, Goudplevier, Grutto’s en Wulp (beiden broedend), 107 Regenwulpen! En steeds vaker de Rode Wouw en voor de liefhebbers ook een paar keer de Hop! Die nog net niet echt de grens oversteekt, maar wat niet is kan komen. En ondertussen wordt er een wolf gesignaleerd …..
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
Maandagochtend een zonovergoten ochtend en bij 12 graden eigenlijk te koel voor de tijd van het jaar, maar ja goed, helder zicht. Vlakbij bijna onder de Duivelsbrug, een Meerkoet met wel heel kleine pullen, ik denk vannacht uit het ei gekropen en nu op zoek naar eetbare kleine insecten. Verderop uit de dichte ondergroei, zingt een Tuinfluiter, weliswaar nog niet zo duidelijk, maar toch een merelachtige zang, lagere tonen, met weinig variatie.
Een kijkerblik over de Mark, altijd weer goed voor Waterhoen en nog enkele Meerkoeten en drie Krakeenden. Hééé, nu al, lopend langs de kikkerpoel, en ja hoor al een kwakende Groene Kikker, zo vroeg al? Vanuit de bosschage aan de overkant klinkt Houtduif, Tjiftjaf, Merel, Zwarte Kraai en Vink. Een Winterkoning zingt hard en fel in het voorbij lopen langs de dichte rozenhaag. Eerst maar even IJsvermaak bekijken, jammer al het water is verdwenen, maar toch nog veel nattige open ruimte tussen gras- en zeggevegetatie. Ja mooi een Kievit, een vrouwtje wat onrustig gedrag, en verderop een vliegend en later een wakend mannetje. Vast en zeker een nest in de nabijheid! Verder was het leeg en stil…..
Vanaf de witte boogbrug, altijd in de oeverrand een aantal voedselzoekende Grote Canadese Ganzen, en een koppel Nijlganzen met enkele jongen ertussen. Ja de dode eik is niet meer aanwezig, maar wel op het strak gemaaide gazon een voedselzoekende Merel en een Witte Kwikstaart, die houdt van openheid en kleine eetbare vliegjes vanuit het gras.
Mooie koeien met Spreeuwen ertussen, die weer profiteren van het opgejaagde voedsel voor de jonge Spreeuwen in het nest. Kijk nou, op de SBB boerderij steekt uit het nest een witte kop, natuurlijk van een Ooievaar, waarschijnlijk al broedend, of zouden er al jongen zijn…?
Plots een staccato, harde explosieve zang vanuit de rietzone langs de Mark, een Cetti’s Zanger. Een rietvogel, al tientallen jaren in ons land. Gekomen uit Zuid Europa, en vanwege de zachtere winters hier een vaste plek gevonden nabij riet met wilgenoevers. Een standvogel geworden die zelfs, in de stad nabij ruige rietoever is aan te treffen. Eigenlijk meer te horen dan te zien. Als je hem ziet, een lichtbruin vogeltje, vaak met een opgerichte staart, net als de Winterkoning. Plots ook daar vlakbij een zingende Kleine Karekiet, ze reageren zeker op elkaar ? Op naar de stuw, een kijkerblik over het water en de grazige weilanden. Mooi boven het water vele tientallen foeragerende Oeverzwaluwen. Zo pal boven het water, tot nabij de SBB boerderij toe. Natuurlijk komende vanuit de verderop gelegen oeverzwaluwwand. Ze zullen al wel een nestgang hebben gegraven in de plaatselijk steilere markwand. Vier Knobbelzwanen aanwezig in de oeverrand. Enkele wilde eenden, en een Zwarte Kraai, die een kikker zat op te eten..! Ja eten of gegeten worden! Wat een natuur! Met op de achtergrond, in de verte een Koekoek, kan niet missen, ook op zoek naar een nestje of een vrouwtje om een ‘gezin te stichten’.
We lopen al weer verder met uitzicht op de dode beuken. Toch weer goed voor de zacht koerende Holenduif, die vast wel een broedholte hier nog heeft kunnen vinden. We staan even stil bij het kantoor van het waterschap, aan de Bouvigne zijde, wachtend op de Gierzwaluwen. Maar helaas hier nog niet gearriveerd, denk ik uit het Afrikaanse zuiden! Druk voedselzoekende Kool- en Pimpelmezen in de tuin van Bouvigne, ook enkele Zwartkoppen en Roodborst te horen. In de slootoever een pieren zoekende Zanglijster, ook al voor zijn jongen, denk ik. Verder blijft het stil. Nog even naar de Kievit zoeken, ja het mannetje goed te zien met zijn grote kuif. Nabij de Duivelsbrug , naast een villa, weer het zachte gekoer van een Holenduif. Ze zitten er toch meer dan je denkt. Weer een fraaie afsluiting van deze inspirerende vogelbeleving. Tot de volgende en genietze ook van de Ooievaar … Hou doe….
Willem Veenhuizen 11 mei 2026 - West Brabantse Vogelwerkgroep
Markandalletjes
- Van Moederdag naar Hemelvaartsdag en Jazz Festival. Allemaal voorjaarsfeesten net als in de natuur.
- Joke Oomen stuurt foto van vier ! jonge uivertjes op nest aan Gilzerwouwerbeek. Ze geniet dubbel van haar vroegere boerenland!
- Familiewandeling (van klein tot groot (-ouders). Op zoek naar diersporen. Seterse Bergen. Oosterhout. Zaterdagmiddag. 16 mei. 13u30-15u30. Ook (mieren-) Leeuw. Reeën slaapplek, enz. Aanmelden via website IVN Mark&Donge.
- Sportieve opruimactie Breda. Lopend, wandelend, kanoënd, SUPpend. Voor schonere singels en oevers. Zaterdag 16 mei. 10-11u30. Veilingkade 8. Nazit met koffie/thee. Olv Ron Bekker & Runnerdscafé. Zie natuur- en milieuvereniging Markkant.
- Zaartpark vogel Stadsexcusrsie. (vroege) Zondagmorgen. 17 mei. 7-10u. Olv Willem Veenhuizen. Zaartpark: mooiste Bredase wilde waternatuur van Aa of Weerijs en Turfvaart. Ideaal ontworpen voor natuurbeleving. Aanmelden via Westbrabantse Vogelwerkgroep. Start brug Langendijk.
- ‘Kaas zonder Koe’ bestaat! Als initiatief van Jaap Korteweg (voorheen Vegetarische Slager). Bedrijf in Etten-Leur (NewMilkBuzz) maakt het nu via ’Those Vegan Cowboys’. Dit Gents laboratorium ontwikkelde een natuurlijk proces voor maken van ‘caseïne’, die de kaas vormt! Zonder dat er een dier voor gebruikt wordt. Geeft 80% reductie in water- en landgebruik. En 95% minder CO2. Legt vegetarische boerendochter Hille van der Kaa uit in BNdeStem (dd 2 mei). Veel milieuwinst, want zuivelindustrie vervuilt meer dan de luchtvaart! Kunnen de koeien weer gewoon als runderen grazende natuurbeheerders zijn ….
- De volgende Waterschapsverkiezingen komen er al weer aan: 17 maart 2027 is de datum. O.a. Water Natuurlijk werft zijn kandidaten al.
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
Eind 2025 vraagt Theo Peeters, mijn collega in de insectenwerkgroep Tilburg, of ik steeneiken (Quercus ilex) weet te staan in Breda. Hij is op zoek naar de steeneikgalwesp die sinds enige tijd in Nederland is gesignaleerd. Toevallig staan sinds 2024 twee vondsten van steeneiken op de lijst van stadsplanten Breda. Jacques Rovers, de coördinator FLORON van Breda, meldt dat er nog veel meer steeneiken te vinden moeten zijn in Breda. Hij vindt veel zaailingen in zijn tuin van de steeneik van zijn buurman. Dat is hoopvol, maar nog niet erg concreet. Kort daarna ga ik met een aantal mensen op Eindejaarsplantenjacht en we lopen langs de voet van de geluidswal bij Bavel. We passeren een hulst en ik kijk of de hulst bloeit. 'Is dat wel een hulst', zegt iemand. U raadt het al: een steeneik. Even verder staan er nog drie; alle 3,5 m hoog. Waarschijnlijk meegekomen als zaad bij de aanleg van de wal ruim 30 jaar geleden.
Enkele dagen later besluiten mijn vrouw en ik een wandeling vanuit Bavel naar Breda te maken op een route binnendoor, langs huizen met voortuinen. Het zoekbeeld van steeneik staat inmiddels scherp op mijn netvlies. Tot onze verbazing treffen we onderweg op zes verschillende plekken een twintigtal steeneiken
aan: als leiboom, haag, vrijstaand. Op internet blijkt er een groot aanbod te zijn van steeneiken. Als fraaie afsluiting vinden we aan het eind van onze tocht, dicht bij het centrum, twee oude knarren, van ongeveer 100 jaar denken wij.
Enkele dagen daarna passeer ik vlakbij huis een klein plantsoen, waar ik zeker al 1000 keer ben langs gekomen en zie een hulstachtig struikje van 50cm hoog, en ja hoor: steeneik! Dan herinner ik me een tekst over ‘haaginwijkelingen’ uit 2022. Daarin schrijf ik, dat ik twee bomen in een haag niet kan thuisbrengen. De betreffende haag staat nog steeds schuin aan de overzijde van mijn huis. Ik vind daar op vier plaatsen steeneiken! Kortom, in Bavel struikel je over de steeneik. Nu nog de steeneikgalmug…
De steeneik wordt niet heel hoog en de stam niet heel dik. Vaak houdt de boom een struikachtig postuur. De boom levert zeer hard, zwaar hout, in kleine afmetingen, dat azijnhout genoemd wordt. Dit werd vroeger gebruikt voor de spaken van wielen en raderen van windmolens.
De geslachtsnaam 'quercus' komt uit het Latijn en stamt van een zeer oud Indo-Europees woord dat 'boom' betekent. De soortaanduiding 'ilex' verwijst natuurlijk naar de huidige wetenschappelijke naam voor hulst. 'Ilex' was echter ooit de Latijnse naam voor steeneik. Het woord 'ílex' zelf komt waarschijnlijk uit het Keltisch en betekent puntig.
Aad van Diemen – natuur- en stadsplantengids IVN Mark&Donge
Markandalletjes
- Ondanks de broodnodige stortbuien volop vogelgeluiden. Nu ook Tuinfluiter naast Zwartkop. Kleine Karekieten en Koekoeken zijn gezamenlijk te horen, maar verschillen over een gezamenlijk nest!
- Groene Kikkers laten zich nu kwakend horen, zodat de vrouwtjes ze in het hoge gras kunnen vinden. Bruine Kikkers hebben vroeg in het kale voorjaar dat gekwaak niet nodig, Ze zijn te zien, vrouwtjes moeten op hun uiterlijk vallen. Moet er niet aan denken..
- Van de ‘ooievaarsfietstocht’ genoten zo’n 35 deelnemers fietsend in Breda van zuid naar noord. Vanaf Wolfslaar langs zes bezette nesten, ook het SBB nest in Markdal was warm van het broeden. De eerste ‘snavelspotters’ staan daar te wachten. Ook nesten al met jongen, maar laten hun snaveltjes nog niet zien, Fietsend werd ‘en passant’ het vele groen in Haagse Beemden ontdekt met het Moerenpad als topper! En kinderboerderij Parkhoeve als gastvrij slot.
- Joke Oomen geniet van haar zichtlijn van keuken naar het nest aan de Gilzerwouwerbeek. Met drie kleine uivertjes al. Martin Bos meldt vanuit Hondsdonck met het op één na oudste nest, twee ‘kuikens’. Het mooie voorjaar belooft heel wat.
- BioBlitz inventarisatie Waterschap Brabantse Delta. Bij kasteel Bouvigne. Vrijdag 8 mei. Vanaf 10u. Lunch verzorgd. Tot 16u. Vervolg op de najaars 450 soorten! Graag aanmelden via
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Zie website KNNV. - Zintuigenwandeling Seterse bergen in SBB boswachterij Dorst. Zondag 10 mei. 13.30-15.30. Thema ‘voel en ervaar’ met gesloten ogen. Wat horen we? Wat ruiken we? Wat betasten onze handen? Wat zeggen onze voeten van de bodem? Aanmelden via IVN Mark&Donge.
- Waterschap organiseert toelichtende fietstocht (8 km) inrichting Markdal-noord. Zaterdag 20 juni. 10u-12u. Aanmelden website Brabantse Delta.
- Happy: op de IVN natuurgidsencursus leerde ik destijds de Pinksterbloem kennen als symbool van gezonde onbemeste, maar helaas verdwijnende weilanden. Tevens de gastheer voor dat mooie Oranjetipje. Bij een slootkantje in ons dorp zag ik er toen toevallig eentje en vertelde dat enthousiast aan een passerende oude man. Die reageerde: “Och, daar stonden de weilanden vroeger helemaal vol van”. Wat een dreun, en ik dacht “weer iets dat ik nooit zal zien”. Maar nu in het Markdal lig ik te fotograferen tussen wolken Pinksterbloemen die het weiland lila kleuren! Niets is dus onmogelijk, al duurt het dertig jaar!
Markdal met lila Pinksterbloem weilanden!
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
De vragen barsten los. “Hoe meten we eigenlijk de stroomsnelheid, meester?” Ik vraag ze hoe hard papa of mama wel eens rijdt. “Op de snelweg heel hard, meester.” En hoe zeg je dat dan? “Wel 120 Kilometer per uur!”. Aha! Dus een stukje weg wordt afgelegd en dat meet je in kilometer of meter. En hoe lang je daar over doet meet je dus in tijd; uur of minuten of seconden. Zullen we eens een stuk van 10 meter afmeten en dan de seconden tellen hoe lang een stokje daarover doet? Ik ben nog niet uitgesproken of de stokje en blaadjes vliegen al in de Bavelse Leij. Misschien moeten we eerst twee meetpunten afspreken, jongens. Oh ja, er worden weer wat stokjes verzameld en 1 meisje gaat staan. Haar vriendin neemt grote stappen en telt 10 passen af. Ze roept vervolgens naar haar vriendin dat het stokje in het water mag en daar gaat ie. De anderen lopen hardop tellend met het stokje mee en beginnen spontaan het stokje aan te moedigen. We zijn de tel kwijt dus een volgend stokje wordt erin gegooid. Na 27 tellen zijn de tien grote stappen afgelegd. Voor het gemak noemen we de tellen seconden en de stappen meters. De hersentjes kraken en ik pak er gauw een rekenmachientje bij; 0,37 meter per seconde. Op een anders stukje wordt ook een meting gedaan. Weer 10 grote stappen maar nu in 23 tellen. Dat is sneller! Ja, hier zijn ook minder plantjes, meester! Is het water misschien iets troebeler dan? En we kijken in kraakhelder water naar de bodem dus dat zal het niet zijn. Het is hier wel iets dieper, blijkt uit de ‘officiële’ metingen. Misschien dat zaadjes hier dan toch wat langer nodig hebben om voldoende licht te voelen. En misschien heeft de bocht in het eerste stukje ook zijn invloed gehad, hè? Ook het tweede groepje komt inmiddels weer terug en vertelt enthousiast over de kruiden die ze hebben geproefd en geroken en natuurlijk over het composttoilet, dat ook is geprobeerd. Als ze zijn uitgepraat pakken ze ook gauw hun spullen weer en gaan meten. De anderen helpen hen en sommigen zijn het slootje springen naar Olympisch niveau aan het brengen.
Als ook het derde groepje zijn rondleiding op de Warmoezerij heeft gehad, verzamelen we alle spulletjes weer en lopen we verder naar een mooie poel. “Hier gaan we de waterkwaliteit meten, jongens en meiden. Ik zet snel wat teilen en schepnetjes klaar, leg er zoekkaarten bij en de groep is al aan de slag. De juffen zien het bankje in de zon en kijk trots toe op hun klas. Ik geniet van het zonnetje en de enthousiaste kreten als de eerste kleine rivierkreeftjes worden gevonden. Meester, ik heb een waterpissebed ... !
Boomstam Henk, NatuurWijzer, IVN-gids Mark & Donge
Markandalletjes
- Prachtig voorjaarsweer. Speciaal voor Koningsdag en meivakantie. En het wordt nog zonniger! Zwaluwen zijn er nu ook. Het broeden vervangt het luidste gezang. Dat Jos Brouwers vanuit Boeimeer aan Vroege Vogels meldde.
- Tien nieuwkomers! Verbaasde Iris van der Vlerk zag (niet als enige) zo maar Brandrode Runderen in het Markdal. Fietsers stopten om ze te bewonderen. Ze zijn van de nieuwe pachter van SBB. Gebr. Brouwers zijn na tientallen jaren gestopt met de Blonde d’Aquitaines. Brandrode komen alleen in Nederland voor en stonden op punt van uitsterven, totdat Natuurmonumenten met een herstelprogramma het ras redde. Is oersterk, rustig en oer-“Hollands”. Een aanwinst voor het veranderende Markdal!
- Vroeg opstaan! Derde Mar(k)athonwandeling. Voor ieder prijsje! Vallei van het Merkske. Zondagmorgen 3 mei. 5u30-9u. Hoor de vogels ontwaken. Na ca 9 km terug voor de koffie. Klapekster. Kolonie 41.Wortel (B). Natuurpunt Vallei van het Merkske.
- BioBlitz inventarisatie Waterschap Brabantse Delta. Bij kasteel Bouvigne. Vrijdag 8 mei. Vanaf 10u. Lunch verzorgd. Tot 16u. Vervolg op de najaars 450 soorten! Graag aanmelden via
Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken. . Zie website KNNV. - Feestelijke Zomer opening Natuurtuin Oranjepolder. Zondag 3 mei. 13-16u. Domeinweg 9. Oosterhout. Een waar festijn, met vooral ook veel plezier voor kinderen. Met info IVN werkgroepen en waterdiertjes. Zie website IVN Mark&Donge.
- Nog een feestje: Iris van der Vlerk kreeg voor haar vele natuur-, quilt-, cultuur-, jeugd-, Kwartaalblad Natuursignalen- en vooral sociale activiteiten een lintje namens Koning Willem Alexander uit handen van locoburgemeester Carla Kranenborg. In een knus en overvol Moeke met Prosecco! Totale verrassing!
Het heeft de Koning behaagd... - Ook Ulvenhoutse John Vester als kartrekker van DepooU kreeg koninklijke onderscheiding!
- En voor natuureducatie vereniging IVN Mark&Donge nog een extra feestelijke mijlpaal. Een ‘Teteringse’ meldde zich aan als het 600e gezinslid! De gestage groei zet zich door met steeds meer mensen die de natuur steunen! Ook blijkt IVN Mark & Donge de grootste IVN afdeling in Brabant te zijn! Reden om door te gaan met alle activiteiten! Zoals de nieuwe Natuurgidsencursus die in 2027 start. En waarvoor de aanmelding nu open staat. Zie website IVN Mark&Donge.
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
Een pareltje van Breda is Landgoed Wolfslaar, naast de kinderboerderij en achter het ruitersportcentrum aan de Overakkerstraat. Hier verzamel ik met een klas en leg uit dat als we ons netjes gedragen, dat we dan stiekem over het terras van de manege, het landgoed op mogen. Natuurlijk heb ik eerder al toestemming gevraagd maar stiekem iets doen is natuurlijk leuker. Deze groep begrijpt de boodschap en loopt netjes achter me aan. We lopen naar een open veldje, vlak bij het landhuis. Hier wordt de klas in 3 kleine groepjes verdeeld. Het eerste groepje mag op bezoek gaan op de Warmoezerij. Een historische moestuin van het landgoed. De beheerder zal de groep een rondleiding geven over de tuin en uitleggen dat ze volledig natuurlijk en ecologisch werken. Het enige dat in de tuin opkomt zijn soms nieuwe zaden. Zelfs het toilet is het eigen composttoilet en dat blijkt een interessant object voor de kinderen. De compost stinkt helemaal niet meer!
Terwijl het eerste groepje met de leerkracht de rondleiding volgt ben ik met de andere twee groepjes nog op het veldje. We zien een watertje kronkelen en ik vertel dat dat de Bavelse Leij is. Een van de vele stroompjes die de Mark voedt. Hier zie je een onderdeel van de waterkringloop in volle actie. De mark op zijn beurt stroomt weer naar zee, waar water zal verdampen en als wolken weer terugdrijven. Boven ons zal het dan een keer weer regenen en zo komt dat water dan weer in de grond of in de Bavelse Leij en begint zijn weg opnieuw. Ik wil graag wat metingen gaan doen en moet de spulletjes daarvoor klaarzetten. De kinderen vinden dat geen probleem en rennen al naar het stroompje toe. De eerste durfal heeft al een plekje gevonden waar ze erover springt. Al gauw volgt de rest en het veldje wordt spelenderwijs onderzocht en ontdekt. Blijf maar bij de ganzen vandaan! Roep ik ze na. Die kunnen wel eens waaks en beschermend naar ‘hun gebiedje’ of jonkies zijn. Ik heb de spulletjes klaargezet en de nieuwsgierige oogjes komen al inspecteren wat er allemaal ligt: Oude Cd’s, Sisaltouw, stiften en een meetlint. Wat gaan we daarmee doen? Ik roep de groep bij elkaar en leg snel uit hoe je een Secchi-schijf maakt (uitleg column Meten = Weten deel 1 van 14 maart 2014) Daar meet je de helderheid van het water mee. Want misschien heeft dat wel zijn invloed op plantjes die in het water groeien of niet. En dat heeft misschien weer invloed op de stroomsnelheid. Want hoe snel stroomt het water hier eigenlijk? En heeft de diepte daar dan ook invloed op? Of een bocht? Enthousiast gaan de kinderen in tweetallen, drietallen en viertallen aan de slag. De schijven zijn snel gemaakt en het onderzoeken kan beginnen. Het eerste groepje komt alweer terug, dus het tweede groepje verzamelt zich en loopt met de leerkracht mee naar Warmoezerij. De andere kinderen leggen snel uit hoe ze de Secchi-schijf hebben gemaakt. Het eerste groepje verdeelt zich ook en de vragen barsten los. Hoe meten we eigenlijk de stroomsnelheid, meester? (wordt vervolgd)
Boomstam Henk, NatuurWijzer, IVN-gids Mark & Donge
Markandalletjes
- Afwisselend voorjaarsweer, maar vogels laten zich onverstoord horen! Zo beleefde Jos Brouwers bij Bieberg en oude Kerkhof de eerste Koekoek, Cetti’s zanger, Kleine Karekiet en Grote Gele Kwikstaart. Die laatste broedt vaak bij stuwen, dus wie weet! Ook de oeverzwaluwen vangen hun vliegjes nu boven de weilanden.
Groter, geler en waterminnender dan andere Kwikstaart. Foto Ria Lambregts - Lente welkom met kruidenthee. Zaterdagmorgen 9u30-12u. Met gidsen Rie en Marga van Thee Natuurlijk. Start Vallei van het Merkske (De Klapekster). Kolonie 41. Wortel (B). Graag aanmelden. Natuurpunt Markvallei.
- Klundertse Vleermuizen avondwandeling. Vrijdag 24 april. 20u45-22u15. Aanmelden. IVN Dintel&Marklanden.
- Dorpsplantenwandeling Vroege bloeiers. Terheijden. Zaterdag 25 april. 13u30-15u30. Vroegeling (doet zijn naam eer aan), dovenetel, de smeerwortel, enz. brengen weer kleur. Niet alleen in natuurgebieden, maar ook rond afvoerputjes, lantaarnpalen, tussen stoeptegels zijn leuke plantjes te zien. In bebouwing is het nu eenmaal warmer. Laat u verrassen. Aanmelden via website IVN Mark&Donge. Dan volgt de startlocatie.
- Natuurwandeling Boswachterij Dorst. Zondag 26 april. 13u30-15u30.
Thema humoristische rode oortjes door de voortplanting van de flora. Flemende bloemen, flirtende vogels, spermahoudbaarheid, onverwachts penis kiekeboe, of laat de wind het maar waaien. Aanmelden voor startlocatie. Website IVN Mark&Donge. - Volop natuurbelangstelling, daardoor helaas excursies De Maatjes (Westbrabantse Vogelwerkgroep) en Ooievaarsfietstocht (IVN Mark&Donge) volgeboekt
- Nieuws van Wortels in Breda. Aanvraag - van 60 blz! - zorgde voor definitieve Omgevingsvergunning! Ook als “impuls voor recreatie”. Citaten: “Kleinschalige natuur inclusieve zelfoogst tuinderij goed voor hoge belevingswaarde van het landschap. Aantrekkelijk door grote diversiteit aan gewassen, natuurlijke inrichting, op het land werkende mensen”. En verder: “Géén landbouw monocultuur, géén kunstmest, géén gif, wél variatie, gefaseerde oogst, kruidenrijke randen”. Westbrabantse Vogelwerkgroep noteert veel meer vogels, groenlingen dan in de rest van het Markdal. Ook meer vlinders, zoals zeldzame koninginnepages op pastinaak, venkel, dille, enz. Géén wachtlijst, er is nog plaats voor paar nieuwe oogstdeelnemers!
- Na zeven jaar doorstampen is er een toonbeeld van biodiversiteit en natuurbeleving ontstaan. Dankzij veel mensenwerk met soms slapeloze nachten!
Joop van Riet – Natuurgids IVN Mark&Donge
