De wegedoorn (Rhamnus cathartica) is een boom die voornamelijk op kalkhoudende grond voorkomt. In en rond Breda kom je hem daarom maar zelden tegen. Zijn verspreiding is langs de kust in kalkrijke duinen en langs de rivieren. De bladeren en takken zijn tegenoverstaand. De bladeren zijn eirond tot elliptisch en fijn gekarteld. De boom wordt niet hoog; tot vijf meter. Omdat hij ook nogal breed uitgroeit, lijkt hij vaak meer een struik dan een boom.
De korte twijgen gaan op het eind over in een doorn: een scherp gepunt takje. De groen-witte bloemen staan in kleine trosjes, geuren, maar vallen niet erg op. Pas wanneer aan het eind van de zomer de zwarte bessen verschijnen valt de wegedoorn op. Die bessen zijn vlezig, zitten in trossen aan de stengel. Ze smaken scherp en zijn giftig.
Toch werd er vroeger een medicijn van gemaakt, althans een laxeermiddel. Het hout werd gebruikt om houtskool van te maken voor het smelten van ijzer. Het is hard en daarom geschikt voor klein draaiwerk, maar wordt niet veel gebruikt.
De blaadjes daarentegen vormen het voedsel voor de rups van de citroenvlinder. De wegedoorn is dus met zijn naaste familielid het sporkehout (Frangula alnus) waardplant voor deze vlinder.
Voor de systematici onder ons: in oudere boeken wordt sporkehout wetenschappelijk nog Rhamnus frangula genoemd, en dus in hetzelfde geslacht als wegedoorn ondergebracht. Moleculair onderzoek heeft ertoe geleid dat het geslacht is opgesplitst.
De geslachtsnaam ‘Rhamnus’ betekent ‘doornige struik’. De soortaanduiding ‘cathartica’ betekent ‘reiniging’. Denk aan catharsis. Dit vanwege het gebruik van de plant als laxeermiddel.
Aad van Diemen – IVN natuur- en stadplantengids Mark&Donge
Markandalletjes
- Dooiend weer, weg knersperende sneeuwlaag. Natuur reageert met baltsend roffelende Grote Bonte Specht en Eekhoorntje dat vlakbij spiedend een boom in klimt.
Waar slaat 6500 km, 1700 deelnemers, 54 wandelingen, 43 gidsen op? Dat is de gezamenlijke prestatie in 2025 van de natuurwandelaars en de organiserende IVN natuurgidsen weten Peter Schaft en zijn excursieteam! Grote pluim, dank en succes voor 2026! - Natuurwandeling Galderse Heide. Van potstal tot stikstof. Ontstaan en beheer. Instorten ‘schapeneconomie’, En herstel 180 ha heide door SBB, Breda en Defensie. Zondagmorgen 18 januari. 10-12u. Aanmelden via website IVN Mark&Donge.
- WWW excursie. Winter-watervogels Westpolderplas. Met natuurgidsen, tussen rietkragen de winterbezoekers waarnemen, herkennen en genieten. Zondagmiddag 18 januari. Etten-Leur. 13u30-15u. Aanmelden via website IVN Dintel en Marklanden,
- Wijkraad Zuid West (De Rith en ’t Hout) startte maandagavond handtekeningenactie voor Natuurgebied ’t Hout! Dus géén bedrijventerrein Ritmeesterpark 2. Wél natuur inclusief boeren met huidige agrariërs. In aanwezigheid Wethouders Eddie Förster en Arjan van Drunen. Als lijsttrekker (GL-PvdA) wil van Drunen geen Ritmeesterpark 2. Maar wil het ook niet uit de Bredase Omgevingsvisie verwijderen. Dus dubbelhartig geitenpaadje. Wethouder/lijsttrekker Förster wil Ritmeesterpark 2 handhaven en ontwikkelen als bedrijventerrein.
- Oproep natuurverenigingen: “Stop met behandelen nieuwste versie Ruimtelijke-economische Visie” van B&W met nog steeds dezelfde vier bedrijventerreinen in het Groene Goud. Dat zeggen WestBrabantse Vogelwerkgroep, natuureducatie IVN Mark&Donge, Natuur- en Milieuvereniging Markkant, de Groene Koepel en Adviesgroep BromN tegen gemeente en provinciebestuur. Is gebaseerd op verouderde gegevens in nieuwe verpakking. Met vooral (te) veel ruimte voor ‘logistiek’. Is nooit overleg of participatie over geweest. En lijkt op drijfzand gebouwd doordat de negatieve stikstofeffecten op Ulvenhoutse Bos veel te optimistisch geraamd zijn. Dat schreef wethouder Förster al over Bavel-zuid en kondigde 1,5 jaar vertraging aan. Dat geldt ook voor de andere geplande bedrijventerreinen. Laat er eerst verkiezingen komen en laat nieuw gemeentebestuur de actuele cijfers en reële (en veel lagere ruimtebehoefte) vaststellen. Niet over je graf heen willen regeren, dan valt er met de verkiezingen echt wat te kiezen!
- Wél wordt er in de nieuwste visie veel aandacht aan vergroening van bestaande bedrijfsterreinen gegeven. Goede zaak, nu nog doen, zoals ook de werkenden en de bedrijven daar willen. Dan kan er gelijk gekeken worden naar de benuttingswinst van ca 70 ha die volgens eigen gemeentelijk onderzoek op de bestaande terreinen mogelijk is! Maar waar nog niets mee gedaan is.
- Voortaan wil College actief met grondbeleid gaan sturen op gewenste bedrijven en locaties. Prima voornemen in het nieuwe jaar, maar nu nog handen en voeten geven!
- Onderzoeken van Eco Natura en Pilot Natuurwaarden ’t Hout zijn ook aan gemeente en provincie aangeboden. Tonen grote natuurpotentie aan. Nu al veel vogels in voorjaar en met natuurinclusief boeren in het landbouw deel - met zekerheid voor het agrarisch bedrijf - zullen de grote natuurwaarden benut kunnen worden. Gemeente is zelf verpachter en kan dit stimuleren.
- Nog wat anders: Avondgloed De Klapekster. Iets bijzonders. Sfeervolle winteravondterras. Intieme sfeer. Selectie winterse lekkernijen. Knapperend vuurtje. Magische rust en gezelligheid. Zaterdagavond 17 jan. 17-23u Kolonie 41. Wortel 41 (B). Natuurpunt Markvallei.
- Ook zonder sneeuw is het Markdal ideaal voor natuurbeleving, geniet in 2026.
Joop van Riet – natuurgids IVN Mark&Donge
